infochina.be

De Chinese steenkoolmijnen hebben een slechte reputatie. Ieder jaar vallen er duizenden doden te betreuren. Hoe komt dat en wat denkt de regering daaraan te doen?

China beschikt over te weinig olie en gas om energie te leveren aan zijn economie en zijn gezinnen. Steenkool daarentegen is er in overvloed. Zeventig procent van China's primaire energie komt uit steenkool. China is dan ook de grootste kolenproducent en -consument ter wereld. Het land staat in voor 40 procent van de jaarlijkse kolenproductie en -consumptie in de wereld. China verbruikt meer steenkool dan de Verenigde Staten, Europa en Japan samen. De Chinese steenkoolsector levert meer energie dan de volledige olieproductie in het Midden-Oosten. Mocht China in dezelfde mate als de Verenigde Staten en Europa beroep doen op de aardolie op de wereldmarkt, dan zou de olieprijs twee tot drie keer hoger liggen dan zijn top van 2008.

De steenkool die China verbruikt is voor 99,5 procent van eigen makelij. Het land beschikt over 80.000 steenkoolmijnen. De overweldigende meerderheid daarvan zijn kleine mijnen. Gemiddeld produceert een Chinese mijn 300.000 ton per jaar. Grote, moderne mijnen produceren slechts 60 procent van het geheel. De doden vallen vooral in kleine en middelgrote mijnen die instaan voor 40 procent van de nationale productie.

De voorbije 50 jaar is de productie in andere landen overgeschakeld van ondergrondse ontginning naar openlucht mijnen. In 1950 kwam in de Verenigde Staten 75 procent van de steenkoolproductie uit ondergrondse mijnen. Nu is dat nog maar 30 procent. In China is de ondergrondse ontginning nog altijd goed voor 70 procent van de productie. Ondergrondse uitbating is vanzelfsprekend veel minder veilig dan openlucht ontginning. Ondergrondse mijnen zijn ook veel minder productief. Een Chinese mijnwerker produceert ieder jaar gemiddeld 800 ton steenkool. In Australië waar haast alleen openlucht steenkoolmijnen bestaan, is dat 13.300 ton. China heeft dan ook 3,6 miljoen mijnwerkers in dienst om te produceren wat nodig is. Daarvan werken er 1,5 miljoen in mijnen die eigendom zijn van de staat. In de productieve sector tellen alleen de landbouw en de bouw meer tewerkgestelden dan de mijnbouw.

Ieder jaar stijgt de Chinese steenkoolproductie. Vorig jaar bedroeg ze 2,72 miljard ton. Dat is 7,65 procent hoger dan het jaar ervoor. De voorbije 7 jaar verdubbelde de productie terwijl het personeelsbestand ongeveer gelijk bleef.

Tabel 1 : Evolutie Chinese steenkoolproductie

*: schatting

In de eerste jaarhelft van 2009 werd 8,7 procent meer geproduceerd dan in dezelfde periode van vorig jaar.

Daling van het aantal doden

Ondanks de constante en snelle stijging van de productie, daalt het aantal ongevallen en het aantal doden in de mijnen. In de eerste helft van dit jaar steeg de productie met 8,7 procent maar het aantal doden daalde met 18,4 procent.
Dat is een evolutie die zeven jaar geleden ingezet is.

Tabel 2 : Evolutie van het aantal doden in de Chinese steenkoolsector

*: schatting

Dit jaar zal de steenkoolproductie naar schatting 2,92 miljard ton bedragen. Dat is ruim 100 procent meer dan in 2002. Het aantal te betreuren doden zal naar schatting 40 procent lager liggen dan in 2002. Met andere woorden: in 2002 vielen er 3,05 doden per miljoen ton geproduceerde steenkool. Dit jaar zal dat 0,87 doden zijn. 2008 was het eerste jaar dat het aantal doden per miljoen ton steenkool onder 1 viel.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) heeft in het rapport Cleaner Coal (2009) berekend dat het aantal doden per miljoen ton in de privé mijnen zes keer hoger ligt dan in de staatsmijnen. Dat komt door het scherper toezicht en de grotere inspraak van de mijnwerkers in de staatsmijnen, maar ook, en op de eerste plaats, omdat die mijnen gemiddeld grootschaliger zijn en de technologie dus ook moderner en veiliger. De daling van het aantal te betreuren doden in de staats- en privé mijnen is vooral een gevolg van de regeringspolitiek om tienduizenden kleine mijnen te sluiten en de productie samen te brengen in grotere eenheden waar er meer mogelijkheden zijn om technologisch vooruit te gaan. De concentratie werd beter toegepast in de staatsmijnen. Dat heeft ook geleid tot een grotere greep van de staatsmijnen op de sector. In 1995 lag de steenkoolproductie in de privé mijnen gemiddeld een vijfde hoger dan in de staatsmijnen. Maar vandaag is de situatie omgekeerd: de productie in de staatsmijnen is gemiddeld een vierde hoger dan in de privé mijnen. De overheid kan via haar steenkoolgroepen de sector nu ook materieel leiden in plaats van vooral via politiek-economische richtlijnen.

De opbouw van mastodonten

China heeft 24 steenkoolgroepen die ieder meer dan 10 miljoen ton per jaar produceren. Samen zijn ze goed voor 30 procent van de nationale productie. Dat is weinig. De overheid wil een einde maken aan de versnippering. De overvloed aan kleine producenten is inefficiënt en geen goede zaak voor de veiligheid.

In de eerste helft van dit jaar heeft de provincie Shanxi 633 kleinere mijnen gesloten. Shanxi is de nummer één in de Chinese steenkoolproductie. Dit en volgend jaar zal de provinciale overheid 1.500 mijnen sluiten. Daarmee wordt het aantal mijnen teruggebracht van 2.600 naar 1.100. Deze verankeringspolitiek heeft er zelfs toe geleid dat de provincie als enige in de eerste jaarhelft van 2009 een negatieve groei van zijn bruto binnenlands product kende. Het BBP daalde met meer dan 4 procent. Wang Chonglin van het provinciaal steenkoolbureau zegt: "De kleine mijnen zijn een bedreiging voor het leven van de mijnwerkers. Wij willen grote, moderne mijnen waar op gemechaniseerde wijze gewerkt wordt. De mijnen die we dicht willen, produceren gemiddeld 360.000 ton steenkool per jaar. Wij willen ons gemiddelde optrekken naar 900.000 ton. Iedere mijn die open mag blijven, wordt verplicht de productie voor het einde van 2010 te mechaniseren."

Op dat ogenblik zal Shanxi 17 steenkoolgroepen hebben. Drie daarvan zullen een capaciteit hebben van telkens 100 miljoen ton, vier met een capaciteit van 50 miljoen ton en tien met een capaciteit van 10 miljoen ton. De 17 grote groepen zullen dan instaan voor 80 procent van de productie.

Deze consolidering zie je in de hele sector. Het resultaat zal zijn dat de overheid zal beschikken over 13 supergrote steenkoolgroepen in handen van de staat die de sector zullen leiden op vlak van modernisering, efficiëntie en veiligheid.

Bovenstaand artikel is geschreven door Fu Huayou, redacteur van www.infochina.be op 19 augustus 2009.