Het dagblad People's Daily vindt dat er een andere financiële wereldorde moet komen die niet meer afhankelijk is van de dollar. Het beleid in Amerika is verantwoordelijk voor de huidige crisis, schrijft de editorialist. Waarom moet de wereld daarvoor opdraaien?
Het commentaar staat in de buitenlandse editie van People's Daily (17 september), het dagblad van de Chinese Communistische Partij. Het editoriaal is geschreven door professor Shi Jianxun van de Tongji universiteit in Shanghai. "De crisis in de Verenigde Staten toont dat er grote tekortkomingen zijn in de controle en het toezicht op de Amerikaanse financiële wereld. Die toestand heeft de ondergang van (zakenbank) Lehman Brothers veroorzaakt en kan leiden naar een ware financiële tsunami. Het failliet van Lehman Brothers kan een domino effect krijgen. Het failliet zal ook een negatieve weerslag hebben op de economie in andere landen. De wereld heeft dringend nood aan een gediversifieerde munt en aan een financiële orde die rechtvaardig is en niet langer afhankelijk van de Verenigde Staten," schrijft professor Shi Jianxun.
Dollar verliest status
In november vorig jaar werd de financiële wereld al opgeschrikt door een uitspraak van Cheng Siwei, de vice-voorzitter van het Chinese parlement. China beschikte op dat ogenblik over bijna 1.500 miljard dollar buitenlandse deviezenreserves. Cheng: "China moet zijn reserves op die manier balanceren dat sterke valuta’s zoals de euro opwegen tegen zwakke munten zoals de dollar.”
Op hetzelfde ogenblik zei een hoge functionairs van de Chinese Nationale Bank dat de dollar "zijn status van belangrijkste reservemunt in de wereld aan het verliezen is".
Sommige beleidsmakers vinden dus dat China zich beter moet indekken tegen de koersschommelingen van de dollar door de buitenlandse deviezen te diversifiëren. Het hoofdartikel in de People's Daily maakt nu duidelijk dat dit standpunt binnen de top van de Chinese staat aan invloed wint.
Negatieve gevolgen crisis
Het failliet van Lehman Brothers heeft onmiddellijke negatieve gevolgen voor drie Chinese banken die aandelen hebben van Lehman of van diens dochters. China Merchants Bank heeft voor 70 miljoen dollar aandelen van Lehman Brothers. Industrial and Commercial Bank of China voor 151 miljoen dollar en de Bank of China voor 75 miljoen dollar plus nog eens voor 53 miljoen dollar leningen aan Lehman. De Chinezen zijn die 350 miljoen dollar waarschijnlijk helemaal kwijt.
Dat zijn de onmiddellijke verliezen. Daarnaast zal ook de Chinese economie, net zoals de hele wereldeconomie, de negatieve invloed ondervinden van de financiële crisis in de Verenigde Staten. People's Daily schrijft dat de schuld daarvan bij het Amerikaanse beleid ligt. Wat veel centrale bankiers elders in de wereld al evenzeer denken. Dat versterkt in niet geringe mate de groep landen die afwillen van de dollar-hegemonie. Geen enkel land wil betalen voor wat zelfs presidentskandidaat Barak Obama "de totale mislukking van ons financieel beleid" noemt.
Aanzwellend koor
De twee dominerende oliebeurzen in de wereld zijn die van Londen en New York. Beide zijn in handen van Amerikaanse ondernemingen. De olie wordt er vanzelfsprekend verhandeld in dollar. Maar midden februari van dit jaar ging de Iraanse oliebeurs open. De olie wordt er verhandeld niet in dollar maar in rial, de Iraanse munt.
Een week voor de opening van de Iraanse beurs, had Abdullah al-Badri, secretaris-generaal van de OPEC, gezegd dat de olie-uitvoerende landen binnen de tien jaar de dollar ingeruild zullen hebben voor de euro.
De Iraakse olieminister Hussein al-Shahristani zei bij die gelegenheid dat de "OPEC een commissie zal oprichten om de overgang te bestuderen van de dollar naar een korf van munten".
Binnen de OPEC ijvert vooral Venezuela samen met Iran voor een bespoediging van dat proces.
Andere olie-producerende landen die niet tot de OPEC behoren, zoals Noorwegen en Rusland staan ook klaar om de dollar achter zich te laten. De beslissing van nog twee of drie landen om over te gaan naar de euro, de yen of een korf van munten is wellicht voldoende om het vlaggeschip van de dollar-hegemonie in de wereld, de petrodollar, tot zinken te brengen. Vandaar dit commentaar van mega-speculator George Soros in het voorjaar: "De wereld stevent af op het einde van het dollar-tijdperk."
Tot nog toe konden de Verenigde Staten het grootste deel van hun economische crisis uitvoeren, eenvoudig door het volume dollars te vergroten. De wereld had die dollars nodig want olie (en de andere grondstoffen) worden verhandeld in dollar. Zo komt het dat 70 procent van alle buitenlandse reserves in de wereld dollars zijn. Die massa dollars staat al lang niet meer in verhouding tot de omvang van Amerika's economie.
Op het einde van de Tweede Wereldoorlog, toen Groot-Brittannië en het Britse pond zwaar gewond waren, werd de dollar de wisselmunt van de wereld. Het standpunt van People's Daily toont dat die periode op zijn einde loopt.
Bovenstaande is geschreven door Peter Franssen, redacteur van www.infochina.be, op 19 september 2008.